6O NĂM CẢI CÁCH RUỘNG ĐẤT - BÀI HỌC ĐAU LÒNG

150 hiện vật, tư liệu gốc, ảnh tư liệu lịch sử về cải cách ruộng đất vừa được trưng bày trong triển lãm Cải cách ruộng đất 1946-1957 khai mạc sáng 8-9 tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia (25 Tông Đản, Hà Nội).

Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, giáo dục, thanh niên, thiếu niên và nhi đồng của Quốc hội Lê Như Tiến (thứ hai từ phải) đến xem triển lãm Cải cách ruộng đất 1946 – 1957 – Ảnh: Việt Dũng

150 tài liệu, hiện vật có thể là con số không nhiều cho 11 năm công cuộc cải cách ruộng đất các vùng nông thôn Bắc bộ. Không phải chỉ là những con số, tư liệu, báo cáo hay chỉ thị, cải cách ruộng đất thu hút người xem bởi phía sau mỗi bức ảnh, hiện vật là nụ cười, nước mắt.

Thành quả của cải cách ruộng đất

Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử quốc gia VN, chính sách cải cách ruộng đất của VN tiến hành qua ba giai đoạn. Giai đoạn 1 từ năm 1946-1949: tịch thu ruộng đất của đế quốc và Việt gian chia cho nông dân. Giai đoạn 2 từ năm 1950-1953: thực hiện giảm tô giảm tức, hoãn nợ và xóa nợ, thu thuế nông nghiệp, trong đó đánh thuế nặng đối với địa chủ. Giai đoạn 3 (ở miền Bắc) từ năm 1954-1957: phát động quần chúng thực hiện cải cách ruộng đất triệt để với các hình thức khác nhau như hiến ruộng đất, tịch thu, trưng thu, trưng mua, chia ruộng đất cho tầng lớp cố nông, bần nông và trung nông lớp dưới.  

NHỮNG VẾT THƯƠNG ÂM Ỉ

Thế hệ chúng tôi ra đời sau CCRĐ, sau này chỉ được những bậc cao niên kể lại, hoặc tham khảo tư liệu nhưng cũng hình dung ra bức tranh toàn cảnh của chính sách CCRĐ: Đồng ý là chủ trương  người cày có ruộng  hợp với hoàn cảnh lúc bấy giờ nhưng cách thực hiện nóng vội và bê nguyên mô hình cách làm của Trung quốc về áp dụng tại Việt nam thì không thể chấp nhận được, nhất là phần đấu tố địa chủ dẫn đến hành quyết bao nhiêu con người vô tội, bao nhiêu gia đình tang tóc ,ly tán. Con cái họ bị đối xử tệ bạc, làm khó dễ cả chuyện học hành sau này...Chính vì lẽ đó mà sau hiệp định Giơ-ne-vơ rất nhiều người Miền Bắc đã di cư vào Nam.

Trong triển lãm lần này có một mảng là PHẦN SỬA SAI khi thực hiện CCRĐ nhưng phần này khá mờ nhạt, và điều làm người xem triển lãm quan tâm là số người chết do CCRĐ là bao nhiêu thì không được công bố. Theo những người thạo tin thì con số đó khoảng 170.000 người. Thật khủng khiếp.

Điển hình của sự oan sai này phải kể đến trường hợp của bà Nguyễn thị Năm , tức Cát Hanh Long.

Từ một chủ hiệu buôn Cát Hanh Long lừng lẫy đất Hải Phòng, từng là người đóng góp tiêu biểu cho “Tuần lễ vàng” đầu tiên của đất cảng với hơn 100 lượng vàng, sau năm 1945 cụ Năm tản cư theo cách mạng lên chiến khu, tiếp tục dựng nghiệp với hai đồn điền lớn mua lại của “một ông Tây què” tại Thái Nguyên. Nhưng khi thực hiện thí điểm đấu tố cải cách ruộng đất, cụ lại bị lôi ra xử bắn với tội danh “tư sản địa chủ cường hào gian ác”. Và đến năm 1987, UBND tỉnh Bắc Thái – theo đề nghị của Ban Tổ chức trung ương – đã ra quyết định sửa lại thành phần cho cụ. 

MỘT CCRĐ KHÁC

Năm 1978 Nhà nước thực hiện cải tạo Tư sản, cải tạo Công thương nghiệp nhưng chính sách khô cứng dẫn đến không phát huy được thế mạnh của kinh tế tư nhân, nhiều người bị đẩy lên vùng kinh tế mới, tài sản cũng trắng tay.

THAY CHO LỜI KẾT

Thực tế chúng ta đã tiến hành sửa sai, nhưng với những người bị oan, bị đem ra xử bắn thì nỗi đau còn âm ỉ dai dẳng, nặng nề trong gia đình, thân nhân họ. Nếu nói còn trăn trở, day dứt gì cho giai đoạn này thì đó chính là việc chính sách, chế độ dành cho gia đình người chịu oan sai chưa được làm đầy đủ, trọn vẹn. Hẳn đó cũng là điều mà người thân của những người phải chịu oan sai còn lấn cấn.