Langdu: BAN-MÊ, CÒN MỘT CHÚT ĐỂ NHỚ

Có một miền đất đã gắn liền với truyền thuyết Nữ Thần Mặt Trời; có huyền thoại chàng Đam-san chặt cây Thần cứu mạng cho cô gái - người tình bất chấp lời nguyền tàn độc kia; có những cánh rừng già bạt ngàn gỗ quý, những rừng cao su, đồi cà phê xanh mát trải rộng trên dải đất đỏ ba zan. Đó là miền đất Tây nguyên rộng lớn với thủ phủ là thành phố Ban- mê -thuật.

Hơn 100 năm trước, những người Pháp đầu tiên đặt chân đến đây đã khám phá ra vẻ đẹp riêng có của vùng đất cao nguyên này. Những cây cao su, cà phê cũng theo chân họ "nhập cư" về đây, lập nên những đồn điền cao su, cà phê trù phú mà lúc đó còn xa lạ với người Việt. Đô thị Ban-mê- thuật cũng từ đây mà dần phát triển, trở thành thủ phủ của Tây nguyên.

FESTIVAL CAFE

Chuyến đi công tác lần cuối của tôi đến với Ban mê vào giữa tháng 8- 1985. Đang là mùa mưa của Tây nguyên nên bấu trời Ban mê lúc nào cũng mọng nước.

Buổi tối đầu tiên tôi kịp tìm đến một quán Cafe trên đường Nơ-Trang -Long trước khi trời đổ mưa. Trời mưa to, quán vắng. Cô chủ quán nói như phân trần: những hôm không mưa, quán đông khách lắm anh à! Rồi như chiều ý tôi, cô vặn to volume chiếc Cassette thời đó chạy bằng băng từ. Ca khúc ' giọt buồn không tên " lần đầu tiên tôi được nghe trong hoàn cảnh như vậy với đầy vẻ ý vị mà sau này tôi mãi yêu ca khúc ấy..

Sang đến ngày thứ ba, công việc của chuyến đi cũng đã hoàn tất thì đúng lúc Nhà nước có lệnh đổi tiền. Tôi là khách vãng lai nên phải kê khai tại bàn dành cho khách vãng lai để khi về Quy nhơn thì mới có giá trị. Nghèo "rớt trái mồng tơi" mà không hiểu sao lúc đó tôi lại "tự sướng" kê rất nhiều tiền còn để ở Quy nhơn, đến nỗi cô nhân viên đổi tiền tròn xoe mắt dò xét. Tôi còn nhớ,: buổi sáng hôm có lệnh đổi tiền tôi đem tất cả tư trang mang theo , kể cả mấy cái áo cũ đem ra bán với giá "trên trời" mà vẫn có người mua. Có lẽ họ sợ Nhà nước chơi lại chiêu đổi tiền hạn chế như hồi 1978 nên tốt nhất là mua bất kể cái gì còn hơn là để tiền mất giá trị. Buồn vậy đó! 8 năm trời mà 2 lần đổi tiền làm điêu đứng bao nhiêu con người. Sau này tôi mới ngộ ra nhiều điều : Bất cứ quốc gia nào mà đồng tiền bất ổn, luật này luật nọ, nghị định này nghi định kia cứ rối tinh cả lên thì tầm cỡ quốc gia đó vẫn chỉ là câu chuỵện ngụ ngôn : ĐẼO CÀY GIỮA ĐƯỜNG mà thôi! Cứ nhìn nước Mỹ với bản Tuyên ngôn độc lập 1776 và Hiến pháp Hoa Kỳ năm 1787 vẫn giữ nguyên giá trị suốt hơn 200 năm là câu trả lời đầy đủ nhất.

Trở lại với Ban mê tôi muốn nói về những cư dân sống trên cao nguyên này. Có lẽ đông nhất vẫn là người Kinh.Các dân tộc khác cũng góp mặt nhiều do sự di cư, nhưng phổ biến là người Êđê, Giarai, Bana Cơho.Có một điểm chung rất dễ nhận ra các tộc người thiểu số nơi đây là đôi mắt của họ. Tôi rất thích ánh mắt của họ có vẻ như hoang dại nhưng không vô hồn, nhìn vào đó như có "lửa" mà lại rất dễ gần . Họ sống chất phát như chính cao nguyên hoang sơ này.

Tôi có ý định thăm lại Ban mê mà chưa thực hiện được Đành lỗi hẹn với Ban mê nhé! Hẹn có dip trở lại.

LY CAFE BAN MÊ vẫn làm say lòng tôi đấy thôi!

Có một số bức ảnh về Ban mê sưu tầm từ Internet chụp trước 1975 không thay đổi nhiều so với thời 1985 , LD giới thiệu chỉ mang tính minh họa